VI rocznica Tragedii Smoleńskiej

TWOJE BRYLANTY

Twoje brylanty dobra inwestycja
Coś dla pań i nie tylko
kod polecający
JD9HRL

  • https://e-brylanty.pl/?mw_aref=169eed8de9fecdf123d6a14fc0d7307f


Pokazywanie postów oznaczonych etykietą fosa. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą fosa. Pokaż wszystkie posty

piątek, 1 listopada 2019

NA SZLAKU OPOLSKIM – NYSA W BASTIONIE ŚWIĘTEJ JADWIGI

NA SZLAKU OPOLSKIM – NYSA
W BASTIONIE ŚWIĘTEJ JADWIGI

Wędrując szlakami województwa Opolskiego [1] jednym ze starych miast jest Nysa. [2](zobacz też) Kiedyś zwana stolicą biskupów Śląskich. Ale dawna Nysa kryje jeszcze inną tajemnicę.
Kiedyś miasto Nysa było twierdzą [3] ze swoimi fortami obronnymi.
Sięgnijmy do historii. Pierwsze fortyfikacje powstały w średniowieczu w drugiej połowie XIII wieku jako fortyfikacje drewniano-ziemne otaczające Nysę. Uległy one całkowitemu zniszczeniu w 1284 roku podczas konfliktu między biskupem Tomaszem II [4] a księciem Wrocławskim Henrykiem IV Probusem. [5] Fortyfikacje powstawały przy odnodze rzeki Białej Głuchołaskiej, a rzeki Nysy Kłodnickiej. W drugiej połowie XIV wieku powstają pierwsze mury otaczające główną część miasta było to za panowania biskupa Przecława z Pogorzeli. [6] Były one zbliżone do czworoboku o zaokrąglonych narożach, z licznymi basztami. Dodatkowe zabezpieczenie stanowiło przedmurze. Całość fortyfikacji otaczała fosa, zasilana przez rzeki Nysę Kłodzką i Białą Głuchołaską, w tamtym czasie płynące wówczas równolegle. Komunikacja z miastem odbywała się przez mosty. Wszystkie bramy miejskie -Wrocławska na północy, Ziębicka na zachodzie, Bracka po stronie południowo-zachodniej i Celna na południu były wyposażone w wysokie wieże obronne. W czasie wojen Husyckich [7] Nyskie mury miejskie zdały egzamin, ratując mieszkańców przed wojskami Prokopa. Kolejnym okresem modernizacji murów miejskich nastąpił w XVI wieku, kiedy to było zagrożenie z zalewem Turków Wieża Bramy Wrocławskiej otrzymała wówczas nadbudowę ze strzelnicami artyleryjskimi. W 1596 roku wzniesiono bramę świętego Jakuba na Przedmieściu Wrocławskim, zwaną później Bramą Krowią.
Mury miejskie Nysy niemal całkowicie rozebrano w drugiej połowie XIX wieku i pierwszych latach XX wieku. Zachowały się niektóre elementy średniowiecznego systemu obronnego. Najbardziej okazale prezentują się dwie wysokie wieże, stanowiące w przeszłości obronę bram miejskich: Ziębickiej i Wrocławskiej. [8] Ta istotna część miasta to tylko część systemu obronnego. Jak już pisałem istotną rolę odegrały fortyfikacje, początkiem był koniec XVI wieku. Gdy miasto było w granicach Królestwa Czechów dynastii Habsburgów [9] w 1594 roku. Projektantem tamtych czasów był Johanes Schneider z Lindau [10]–Bodensee, na prośbę biskupa Wrocławskiego, Andreasa von Jerin.
W 1643 roku umocnienia te zaczęto przebudowywać według szkoły staro holenderskiej. W tamtym czasie kładziono nacisk na system obrony skrzydłowej. Dobudowano nowe obiekty, zwiększono ilość bastionów. Całe miasto otoczono wałem i fosą wodną. Po obwałowaniu nad przeciwskarpą biegła ukryta droga wewnętrzna. Prace modernizacyjne trwały do początku XVIII wieku. Dziś możemy zobaczyć tylko bastion świętej Jadwigi [11]- Bastei der Hl.Hedwig, znajdujący się przy ulicy Piastowskiej. Bastion powstał jako jeden z 10 bastionów staroholenderskich wznoszonych od 1643 roku. Do 1654 roku prace nadzorował Jeremias Constantin Altenberger. Późnej został przebudowany w latach 1742-1758 według projektu generała G.C. Walware. Składa się z nasypów ziemnych i ceglano-kamiennych budowli kazamatowych, które powstały w latach 1771-1776. W 1807 roku na terenie bastionu urządzono laboratorium, [12] w którym przygotowywano amunicję dla walczącej załogi. Przed rokiem 1859 kazamaty bastionu były wykorzystywane w charakterze koszar wojsk saperskich. Od 29-08-1870 roku w kazamatach bastionu przebywało około 500 francuskich jeńców wojny francusko-pruskiej. Jedną z ciekawostek twierdzy Nysa w czasie I wojny światowej był tam więziony wiosną 1916 roku późniejszy prezydent Francji generał Charles De Gaulle. [13]
Spacerując ulicami: Forteczną, Armii Krajowej, Wincentego Pola i Piastowską odkryjemy forteczną budowlę. Poznajmy ją: Bastion jest na planie pięcioboku, z pięciobocznym dziedzińcem otwartym od strony południowo-wschodniej. Bryłę bastionu tworzą tzw. szyje, działobitnie oraz nasyp ziemny, obecnie nieregularny o wysokości około. 7,5 m, ze spadkami na zewnątrz, zakończony pionowymi ścianami od strony dziedzińca. Dwukondygnacyjną budowlę kazamatową, obejmującą 4 z 5 boków bastionu, założono na planie zbliżonym do podkowy. Trzydziestodziewięcioosiową elewacją artykułowano otynkowanymi lizenami w wielkim porządku i prostokątnymi otworami okiennymi zamkniętymi odcinkiem łuku. Na krańcach elewacji znajdują się płytkie, boniowane ryzality. W centralnej części wbudowano kamienny ryzalit z półkolistym wejściem, ze zwornikiem z monogramem FR co mówi:
Friedrich Rex - Król Fryderyk [14] i datą 1775.
W każdym z 23 wewnętrznych segmentów znajdują się sklepione kolebkowo pomieszczenia forteczne. W trakcie środkowym usytuowano klatkę schodową. Zewnętrzny obwód kazamat, stykający się z nasypem, stanowi sklepiony kolebkowo korytarz z czterema okrągłymi kominami wentylacyjnymi. 
W sekcjach zewnętrznych korytarz poszerza się, tworząc dwie dwutraktowe, barokowe działobitnie. Do oryginalnego wyposażenia możemy zaliczyć XVIII-wieczną klatkę schodową z kutą, żelazną balustradą oraz 6 sztuk XIX-wiecznych drzwi zewnętrznych –tzw płycinowych, oryginalna stolarka okienna tzw. Krosnowa i żeliwne kominki wentylacyjne. Dziś jednym z pomieszczeń znajduje się Centrum informacji turystycznej , tam też zobaczymy wystawę poświęconą krótkiej historii fortyfikacji i twierdzy Nysy. Wśród eksponatów militarnych to broń palna, czy kule armatnie, ale też możemy zobaczyć kopię tekstu pokoju Drezdeńskiego [15] z 25 grudnia 1745 roku.(zobacz też)
Warto jeszcze zwrócić na inne ciekawostki okresu wojen Śląskich.
To tylko jedna część Nyskiej twierdzy. Więc wyruszmy dalej na szlak fortyfikacji Nyskiej.
JZ [16]



[1] Województwo Opolskie
[2] Nysa – miasto w województwie Opolskim dawniej: Nisa, Nissa, Łaciński: Nissa, Niemiecki: Neisse, Czeski: Nisa, w powiecie Nyskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Nysa. Historycznie leży na Dolnym Śląsku. Miasto położone jest na granicy Przedgórza Sudeckiego i Niziny Śląskiej, w południowo-zachodniej części Doliny Nysy Kłodzkiej.
[3] Twierdza Nysa -Niemiecki: Festung Neiße- to jeden z najlepiej zachowanych na Śląsku systemów fortyfikacji -obok twierdzy w Kłodzku i Srebrnej Góry. Większość obiektów powstała w XVIII wieku. Obiekty Twierdzy zajmują łącznie około 80 ha i znajdują się na nieruchomościach o łącznej powierzchni około 230 ha.
[4] Tomasz II Zaremba urodzony około 1230 roku, zmarł 15 marca 1292 roku – biskup Wrocławski. Otrzymał dla siebie i swoich następców przywilej niezależności od władzy książęcej w postaci kasztelanii Nysko–Otmuchowskiej w 1290 roku
[5] Henryk IV Probus -Prawy z łaciny Probus Niemiecki: Heinrich IV. von Breslau , Heinrich der Gerechte, Czeski: Jindřich IV. Probus. Urodzony. 1257 zmarł 23 czerwca 1290 roku, to książę Wrocławski w latach 1270–1290, książę Krakowski w latach 1288–1290, książę Ścinawski w latach 1289–1290, minnesinger.
[6] Przecław z Pogorzeli, Preczlaw von Pogarell urodziny 5 maja 1310 roku w Pisarzowicach , zmarł w nocy z 5 na 6 kwietnia 1376 roku w Otmuchowie – Śląski duchowny katolicki, biskup Wrocławski w latach 1342–1376.
[7] Wojny Husyckie to wojny religijne toczone w Królestwie Czech w latach 1419–1436 pomiędzy Czeskimi Husytami przeciwko krucjatom organizowanym przez cesarza Zygmunta Luksemburskiego przy poparciu papiestwa.18 marzec 1428 roku – bitwa pod Nysą
[8] Bramy obronne zachowane do dziś Ziębicka i Wrocławska
[9] Dynasta Habsburgów - Założycielem dynastii był Guntram Bogaty -X wiek. Nazwa rodziny wywodzi się od pierwszej posiadłości rodu, zamku Habsburg legendarna etymologia od Niemieckiego. Habichtsburg – Jastrzębi Zamek- położonego w kantonie Aargau w Szwajcarii.
[10] Johanes Schneider z Lindau pierwszy projektant fortyfikacji – 1594
[11] Bastion Świętej Jadwigi – z niemieckiego Bastei der Hl.Hedwig zbudowany w 1643 roku z późniejszymi przebudowami 1742-1758
[12] W 1807 roku  w bastionie działo laboratorium do wytwarzania kul armatnich i moździerzy
[13] Charles De Gaulle pełna nazwa --Charles André Joseph Marie de Gaulle urodzony 22 listopada 1890 roku w Lille, zmarł 9 listopada 1970 roku w Colombey-les-Deux-Églises, to francuski polityk, prezydent Francji,  generał brygady, mąż stanu i teoretyk wojskowości. W czasie I wojny światowej był trzykrotnie ranny, a w marcu 1916 roku raniony pod Verdun został wzięty do niewoli. Przebywał jako jeniec w Nyskich kazamatach
[14] Król Fryderyk II Wielki-Niemiecki Friedrich II von Hohenzollern -urodzony 24 stycznia 1712 roku w Berlinie, zmarł 17 sierpnia 1786 w Poczdamie to król Prus w latach 1740–1786. Pod jego rządami Prusy stały się jednym z najpotężniejszych państw Europejskich.
[15] Pokój Drezdeński z 1745 roku- traktat podpisany 25 grudnia 1745 roku pomiędzy Austrią, Prusami i Saksonią, kończący II wojnę Śląską i tymsamym potwierdzający warunki pokoju Wrocławskiego i Berlińskiego.
W traktacie Pruskim król Fryderyk II Wielki uznał Franciszka I jako cesarza Rzymskiego, w zamian utrzymał kontrolę nad Śląskiem, który zdobył w wyniku I wojny Śląskiej. Ponadto Saksonia wypłaciła Prusom milion talarów tytułem reparacji.
[16] Jacek Źróbek – pracownik w jednostce samorządowej. członek Archikonfraterni Literackiej od 2000 roku, podróżnik, fotograf, - udział w konkursach World Press photo, reporter pasjonat turystyki górskiej, miejskiej, pisarz, dziennikarz, Katolik blogowy redaktor parafialnego ,,Dzwonka Janowskiego” lata 2007- 2018, oraz współautor publikacji w gazecie „Co tydzień”, i innych, książkowych religijnych między innymi o Prymasie Józefie Glempie. Autor zdjęć i filmów podróżniczych.
Autor kilku wystaw. Między innymi wystawy o dekanacie Mysłowickim w 140 rocznicę istnienia.
W działalności publicznej- współpraca z Muzeum Miasta Mysłowice, dla Śląska – współpraca z Stowarzyszeniem –Solidarni 2010, oraz wspieranie patriotycznych inicjatyw dla Ojczyzny. Byłem fotografem kilku wielkich wydarzeń i uroczystości państwowych w Polsce i Europie. Moje szlaki przemierzone to południowe, północne , zachodnie, w niewielkiej część wschodnia.